De Nederlandse Eeuw

Hoogtepunten van de 20e eeuw

Tijdens een tv-programma op RTL werd aan het publiek de uitgifte van het velletje "Hoogtepunten van de 20e eeuw" gepresenteerd. Dit velletje, dat aan de postkantoren verkrijgbaar was vanaf 25 oktober 1999 toont tien hoogtepunten uit de bijna afgelopen eeuw, die door het publiek (hier en daar misschien geholpen?) werden gekozen.

In volgorde van plaatsing op het velletje ging het om de volgende onderwerpen:

De Afsluitdijk

De aanleg van de Afsluitdijk, die in 1932 gereed kwam, was het begin van de inpoldering van de voormalige Zuiderzee. Landwinning was het parool voor Nederland, dat al zo dichtbevolkt was en dat ook ruimte nodig had voor haar boeren. Een aantal afstanden werd flink bekort. Je kunt nu veel sneller via de dijken van Harderwijk naar Enkhuizen rijden en van Harlingen naar Amsterdam. En er is ruimte geschapen voor de snelst groeiende nieuwe stad van Nederland Almere. Bovendien werd waterstaatkundige ervaring opgedaan die later in de eeuw goed van pas kwam.

De Nederlandse ruimtevaart

Van Wubbo Ockels hebben we allemaal wel gehoord, maar het fijne van de Nederlandse bijdrage aan de ruimtevaart zal niet iedereen bekend zijn. Daarom was het een goed idee om de ANS, de Astronomische Nederlandse Satelliet, af te beelden. Hiermede heeft Nederland andermaal - nu via de ruimtevaart - een belangrijke bijdrage geleverd aan de kennis van de astronomie, een onderwerp waarin Nederlanders deze hele eeuw al groots zijn geweest.

De beurs van Berlage

Berlage is ongetwijfeld één van de belangrijkste architecten in Nederland geweest. Hij leefde van 1856 tot 1934 en heeft in die tijd, na zijn studies in verschillende landen, vele belangrijke bouwwerken gebouwd. De beurs van Berlage is er daar maar één van. Iedereen kent echter ook het Haagse Gemeentemuseum en zijn woonwijken in Amsterdam. Behalve bouwwerken ontwierp Berlage ook gebruiksvoorwerpen en boekbanden. Voor deze gelegenheid werd de Beurs van Berlage gekozen en dat is inderdaad zijn visitekaartje.

De autoloze zondag

De olieproducerende Arabische staten wilden o.a. Nederland in 1973 en 1974 geen olie meer leveren. Het gevolg was dat we op onze voorraden olieproducten moesten interen en dat er zelfs een distributiesysteem voor het verstekken van benzine en olie moest worden ingevoerd. Iedere autobezitter kon een vel met benzinebonnen op het postkantoor afhalen, waarbij zijn kentekenbewijs werd afgestempeld als bewijs dat hij zijn bonnetjes in ontvangst had genomen. De regering vond het zelfs noodzakelijk dat er autoloze zondagen werden ingevoerd, waarop niemand - behalve enkele bijzondere beroepsgroepen - van zijn auto gebruik mocht maken. Leuk voor de jeugd, die nu eindelijk eens op straat kon spelen en voor hen die ongestoord op de snelweg wilden fietsen, maar gelukkig kwam daar weer snel een eind aan, door de concurrentie van de oliestaten onderling. Het was toch wel een gebeurtenis, blijkbaar, die bijzondere indruk heeft gemaakt.

De ouderdomsvoorziening

Vader Drees. Als zodanig staat onze oud-minister-president Willem Drees bekend, omdat hij er in 1947 voor zorgde dat de Noodwet Drees tot stand kwam. Een wet die er voor zorgde, dat mensen van 65 jaar en ouder, die geen pensioen hadden opgebouwd, van de staat een uitkering konden ontvangen, zodat ze tegen niemand "dank-je-wel" hoefden te zeggen. In 1956 werd de Noodwet Drees vervangen door de Algemene Ouderdoms Wet, die iedere Nederlander een basispensioen garandeert vanaf zijn of haar 65e verjaardag. Deze wetten hebben er voor gezorgd dat de armoede (overigens een relatief begrip) grotendeels uit Nederland is verdwenen.

De Deltawerken

Op 1 februari 1953 werden de noodklokken geluid, met name in het zuidwesten van het land. Een felle noordwesterstorm joeg bij volle maan, het water hoog op in de Noordzee. Vele dijken bezweken voor de grote druk en veel polders liepen onder water. Duizenden mensen en vele dieren kwamen om bij deze ramp.
De regering nam zich onmiddellijk voor een plan te maken, opdat dit soort calamiteiten zich nooit meer zou voordoen. En zo werd het Deltaplan geboren. In korte tijd werd enorm veel werk verzet. Zeedijken werden aangelegd of verzwaard. We zagen indrukwekkende beelden op de televisie van caissons die het laatste gat van een dijk moesten dichten. Alles werd gedaan om de woelige wateren te temmen. Als laatste grote werk kwam de stormvloedkering in de Nieuwe Maas gereed. Ook nu weer werd ervaring opgedaan die wellicht gebruikt kan worden om het water van de rivieren te temmen, die later in de eeuw problemen veroorzaakten.

Europees kampioenschap voetbal

Zowel in 1974 als in 1978 zag Nederland kans door te dringen tot de finale van het Europees kampioenschap voetbal. In 1974 werd Nederland smadelijk door Duitsland verslagen. Dit was een wedstrijd die iedereen, die zich voor voetbal interesseert, zich nog jaren later wist te herinneren. Maar in 1988 werd Nederland dan toch echt Europees kampioen.
Ook in 2000 is Nederland weer favoriet voor de finale. Hoe ver zal ons land het ditmaal brengen?

De bevrijding

Als illustratie van de bevrijding van Nederland in 1945, wordt een Nederlands meisje getoond dat bij een van de bevrijders achterop de motor zit. Als je die bevrijding in 1945 werkelijk hebt meegemaakt, dan is zo'n beeld wat moeilijk te verteren, maar afbeeldingen van bombardementen, colonnes tanks, een brug te ver of het Betuwe-front in de laatste oorlogswinter kunnen de feestvreugde inderdaad niet verhogen. Maar er zijn toch wel betere beelden te vinden? Bijvoorbeeld de capitulatie in Wageningen, het wittebrood van de laatste oorlogsweken of één of meer van die mensen die zo dapper hebben meegevochten om Nederland daadwerkelijk geheel te bevrijden?

Het kiesrecht voor vrouwen

Het kiesrecht heeft een belangwekkende geschiedenis. Het is nog maar nauwelijks honderd jaar geleden dat de dienst in Nederland door een klein groepje mensen werd uitgemaakt. Pas in 1887 werd het kiesrecht wat verruimd en werd de kring van kiezers uitgebreid tot hen die belasting moesten betalen, waardoor ongeveer 70% van de mannen mocht stemmen. Pas in 1917 werd in de Grondwet opgenomen dat alle mannen daartoe gerechtigd waren. In 1922 werd het recht eindelijk ook uitgebreid tot vrouwen.
Tegenwoordig is iedere Nederlander vanaf achttien jaar gerechtigd om te stemmen.

De elfstedentocht

Al in de achttiende en negentiende eeuw werden schaatstochten verreden, waarbij op één dag alle elf Friese steden (Leewuwarden - Dokkum - Franeker - Harlingen - Bolsward - Sloten - IJlst en Sneek) moesten worden aangedaan. In 1909 kreeg de tocht een nationaal karakter omdat de Friese IJsbond een officiële wedstrijd organiseerde.
Behalve de wedstrijd voor professionals en fanaten wordt tegenwoordig ook een tourtocht voor de gewone schaatser georganiseerd. Het is ieder jaar weer hopen op een voldoende aantal vorstdagen, omdat de kanalen en sloten in Friesland mooi moeten dichtvriezen en het ijs een behoorlijke dikte krijgt om alle bewonderaars voor de professionals en voor de Heer Van Buren, te kunnen dragen.

Hoog peil

PTT Post heeft met dit velletje weer eens laten zien dat de kwaliteit van de Nederlandse postzegels, in vergelijking met die bij vele andere landen, op een hoog peil staat.

Meer informatie

Postzegels 1999