De eerste Tsjechoslowaakse postzegels

De vorming van Tsjechoslowakije

Eén van de gevolgen van de Eerste Wereldoorlog was de oprichting van de staat Tsjechoslowakije. De onafhankelijkheid werd op 28 oktober 1918 uitgeroepen. Massaryk werd de eerste president van het land en meteen na de onafhankelijkheidsverklaring werd de roep om eigen postzegels hoorbaar.
In Bohemen en Moravië werden tot op dat moment Oostenrijkse postzegels gebruikt, die werden gedrukt in Wenen en in Slowakije waren Hongaarse postzegels in omloop. Daardoor beschikte men niet over de apparatuur en de kennis, die nodig is om postzegels te kunnen drukken. Dit is de reden waarom de eerste postzegels van Tsjechoslowakije zo slecht waren gedrukt!

Grote tijdsdruk

Aanvankelijk speelde men met de gedachte om een prijsvraag uit te schrijven voor het ontwerp van de eerste uitgave, maar er was slechts weinig tijd en een belangrijke kunstenaar werd gevraagd voor het ontwerp. De schilder en illustrator Alphons Mucha kreeg drie dagen de tijd. In deze korte periode moest hij niet alleen de frankeerzegels ontwerpen, want er moesten ook port-, kranten- en expreszegels ontworpen worden.

De afbeelding

Binnen twintig uur presenteerde Mucha zijn eerste schetsen op 30 oktober 1918. Mucha koos als centrale punt op zijn postzegels het kasteel Hradcany. Wie ooit Praag heeft bezocht weet dat dit bouwwerk de stad domineert. Het grote kasteel staat op een berghelling bij de rivier. Oorspronkelijk was dit gebouw de plaats van waaruit de Tsjechische leiders regeerden; het kasteel was daardoor ideaal om de herkregen onafhankelijkheid te onderstrepen. In 1928 verklaarde Mucha in een filatelistisch tijdschrift: "Geen ander onderwerp is zo heilig als ons historisch kasteel Hradcany. Wij keken vaak op naar dit gebouw in tijden van onderdrukking en we zagen alleen duisternis. Uit de ramen van het kasteel scheen nooit enig licht over Praag en het land dacht dat de voorspellingen van Jan Amos Komemsky fout waren geweest. Elke natie heeft zijn eigen symbool, waaruit het moed put voor de toekomst... Daarom kon ik geen ander onderwerp voor deze postzegels kiezen, want het moest de eerste stap van ons volk op de weg naar vrijheid weergeven."

De ontwerper

Mucha (1860-1939) was de perfecte man voor deze opdracht. Hij werd geboren in Ivancice (Moravië) en verhuisde naar Wenen, omdat hij werd geweigerd op de kunstacademie van Praag. Later ging de kunstenaar naar München en Parijs. Hij ontwikkelde zich tot een groot Jugendstil illustrator en ontwierp posters en theaterdecoraties. In 1903 verhuisde Mucha naar New York. Gedurende zijn verblijf in de Verenigde Staten van Amerika hielp hij o.a. een vereniging die opkwam voor Slowaakse belangen. Tussen 1910 en 1928 schilderde Mucha zijn belangrijke serie "Slavische Geschiedenis".

Leerproces

De eerste uitgebrachte postzegels werden gedrukt op een normale lithografische pers en de drukkers leerden terwijl ze drukten. Allerlei soorten papier, inkt en gom werden gebruikt tijdens dit leerproces en de eerste oplagen werden ongeperforeerd uitgegeven.

Briefkaarten

Mucha's ontwerp werd ook gebruikt voor briefkaarten. Na de onafhankelijkheidsverklaring werden eerst de Oostenrijkse kaarten, voorzien van de opdruk "S.R.", opgemaakt en op 5 februari 1919 verscheen Mucha's Hradcany-ontwerp voor het eerst op een briefkaart.

Meer informatie

Postzegels 2000